Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

Sunday, March 04, 2012

လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မႈေတြနဲ႔ အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအႏၲရာယ္

အီရန္ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြကို ဘယ္သူကမ်ားလုပ္ၾကံေနသလဲဆိုတာ အီရန္ႏိုင္ငံတြင္း လူေတြအမ်ားႀကီးကေမးခ်င္ေနၾကတဲ့ ေမးခြန္းတစ္ခုေတာ့ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အီရန္ႏိုင္ငံကိုေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတဲ့ ကမၻာတစ္လႊားကလူေတြကလည္း သိခ်င္ေနၾကတယ္။ ဘယ္သူက ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြကို သတ္ေနသလဲတဲ့။ ေမးေနၾကပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇန္န၀ါရီလ ၁၁ရက္ေန႔ကျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ကားဗံုးေပါက္ကြဲမႈတစ္ခုမွာ နာတန္ဇ္ႏ်ဴကလီးယားသန္႔စင္စက္ရုံက အၾကီးတန္းပညာရွင္ တီဟီရန္နည္းပညာတကၠသိုလ္ ပါေမာကၡ ေမာစတာဖာ အမာဒီရိုရွန္ ေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ အီရန္အစိုးရသတင္းဌာနကေျပာပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္အတြင္း လွဴိ၀ွက္တဲ့ဗံုးေဖာက္ခြဲလုပ္ၾကံမႈေလးခုမွာ တတိယေျမာက္ေသဆံုးခဲ့တဲ့ ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ပါ။ လုပ္ၾကံမႈတစ္ခုစီမွာ တစ္ဦးဦးက ဗံုးကို ကားမွာထားခဲ့တာမ်ဳိးေတြခ်ည္း ဆင္တူေနခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေသဆံုးခဲ့တဲ့လုပ္ၾကံမႈမွာ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္စီးလူႏွစ္ဦးဟာ သံလိုက္ဗံုးကို ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ရဲ႕ အီရန္ခိုဒရိုကုမၸဏီထုတ္ ဖူးေဂ်ာ့ ၄၀၅ ကားမွာကပ္သြားခဲ့တယ္။ လုပ္ၾကံသူဟာ လုပ္ၾကံခံရမယ့္သူရဲ႕ လမ္းေၾကာင္း၊ အခ်ိန္အတိအက် အားလံုးကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းသိေနခဲ့ပါတယ္။ ေသးငယ္ၿပီးအဆင့္ျမင့္နည္းပညာနဲ႔ဒီဇိုင္းထုတ္ထားတဲ့ သံလုိက္ဗံုးဟာ ပစ္မွတ္ကိုထိထိေရာက္ေရာက္တိုက္ခိုက္ႏိုင္သလို ပတ္၀န္းက်င္ကိုပ်က္စီးဆံုးရႈံးမႈမရွိေအာင္လည္း အထူးစီမံထားခဲ့ပါတယ္။
ေနာက္ဆံုးလုပ္ၾကံမႈုမွာ ေသဆံုးခဲ့သူ ပါေမာကၡ ေမာစတာဖာ အမာဒီရိုရွန္
၂၀၁၀ ႏို၀ဘၤာလက ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ မာဂ်စ္ ရွာဟရီယာရီကို လုပ္ၾကံခဲ့တဲ့ဗံုးနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ေသဆံုးခဲ့တဲ့ မာဂ်စ္ ရွာဟရီယာရီဟာ ရွာဟစ္ဒ္ဘယ္ဟက္ရွ္တီတကၠသိုလ္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအင္ဂ်င္နီယာဌာနက အဖြဲ႔၀င္တစ္ဦးပါ။ အဲဒီ ႏို၀ဘၤာလမွာပဲ လက္ရွိ အႏုျမဴစြမ္းအင္ဌာနအၾကီးအကဲျဖစ္ေနတဲ့ ဖယ္ေရဒြန္ အက္ဘက္စီ ဒါဗါနီလည္း လုပ္ၾကံခံခဲ့ရေပမယ့္ ဒဏ္ရာရရုံရခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၀ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလမွာ ရူပေဗဒပါေမာကၡ မာဆာ့ဒ္ အလီမိုဟာမာဒီရဲ႕ ကားအနီးက ဗံုးတပ္ထားတဲ့ဆိုင္ကယ္ကို အေ၀းထိန္းခလုတ္ႏွိပ္ကာေဖာက္ခြဲလုပ္ၾကံႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဇူလိုင္လမွာ ေသနတ္သမားတစ္ဦးပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ရူပေဗဒပညာရွင္ ဒါရီရပ္ရွ္ ရယ္ဇိုင္းေသဆံုးခဲ့ၿပီး အဲဒီေသဆံုးမႈဟာလည္း ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းစဥ္ေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္မႈရွိတယ္လို႔ဆိုၾကတယ္။
အီရန္အစိုးရသတင္းဌာနေတြက အစၥေရးနဲ႔ ယူႏိုက္တက္စတိတ္ကို လုပ္ၾကံမႈေတြမွာ ေနာက္ကြယ္ကႀကိဳးကိုင္ေနၾကတယ္လို႔ အျပစ္တင္ခဲ့ပါတယ္။ ယူအက္စ္အတြင္းေရးမႉးဟီလာရီကလင္တန္က “အီရန္ႏိုင္ငံအတြင္းမွာျဖစ္ေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ တစ္ခုမွမရွိဘူးဆိုတာ ျပတ္ျပတ္သားသားပဲ ျငင္းဆိုခ်င္ပါတယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။ “ရန္စေနတဲ့အျပဳအမူ၊ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ရွာေဖြမႈ စတာေတြကို အဆံုးသတ္ႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းအတြက္လိုအပ္တဲ့ အီရန္နဲ႔ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအုပ္စုေတြၾကားက နားလည္မႈဟာ ျဖစ္တည္လာလိမ့္မယ္လို႔ ကၽြန္မတို႔ယံုၾကည္ပါတယ္။ အီရန္ႏိုင္ငံဟာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ျပန္လည္ေပါင္းစည္းၿပီး အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့အဖြဲ႔၀င္ျဖစ္လာဖို႔လည္းယံုၾကည္ပါတယ္” လို႔ ဆိုတယ္။ အစၥေရးကေတာ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မႈေတြကို ေယဘူယ်အားျဖင့္ မွတ္ခ်က္ေပးဖို႔ ျငင္းဆန္ပါတယ္။ အစၥေရးကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႔အတြက္ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ တပ္မဟာမွဴး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေယာ့ဗ္မိုးဒါ့ခ်ဳိင္က သူ႔ရဲ႕ facebook စာမ်က္ႏွာမွာေတာ့“အီရန္ပညာရွင္ကို ဘယ္သူကပစ္မွတ္ထားခဲ့သလည္း ကၽြန္ေတာ္စိတ္ကူးၾကည့္လို႔ေတာင့္မရပါဘူး၊ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ မ်က္ရည္တစ္စက္က်ဖို႔ေတာင္မလုပ္ဘူး၊ အဲဒါအေသအခ်ာပဲ” လို႔ ေရးခဲ့ပါတယ္။ အစၥေရးကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႔ရဲ႕ အီရန္ဌာနခြဲ ဒါရိုက္တာျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ မစ္ကီစီးဂဲလ္က အစၥေရးစစ္တပ္ေရဒီယိုကို အခုလို ေျပာခဲ့ပါတယ္။ “အဲဒီလုပ္ၾကံမႈဟာ သမၼတမာမြတ္အာမက္ဒီနီဂ်က္အစုိးရကိုျပခ်င္တဲ့ ဖိအားေတြရဲ႕တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းျဖစ္တယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္ကာလမွာ အီရန္မွာ ဆိုး၀ါးတဲ့အေျခအေနေတြအမ်ားႀကီးပဲျဖစ္ေနပါတယ္။ အီရန္ဟာ ဖိအားေတြတပ္ဆင္ထားတဲ့အေျခအေနထဲမွာေရာက္ေနတယ္။ ခုေနာက္ဆံုးျဖစ္တဲ့လုပ္ၾကံမႈဟာ အီရန္အစိုးရရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ဖိအားေတြကိုအားျဖည့္လိုက္တာပဲ” တဲ့။

လုပ္ၾကံမႈရဲ႕ေနာက္ကြယ္က အသံတိတ္အဖြဲ႔အစည္းေတြ
ဘယ္သူကမွ သူတို႔လက္ေတြေျမွာက္မျပၾကပါဘူး။ ဘယ္သူကမွ ဒီလုပ္ၾကံမႈေတြမွာတာ၀န္ရွိတယ္ဆိုတာ ၀န္ခံျခင္းမရွိၾကဘူး။ လူသတ္မႈေတြဟာ ပေဟဠိဆန္စြာဖံုးကြယ္ေနဆဲပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အစၥေရးကေတာ့ အီရန္ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ေတြကို အဟန္႔အတားျဖစ္ေစမယ့္ကိစၥမွန္သမွ်အတြက္ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာျဖစ္ရတာကိုေတာ့ လွဳိ႕၀ွက္မေနပါဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့လုပ္ၾကံမႈေတြမွာ အစၥေရးက လုပ္ၾကံမႈမွာ ဘယ္အပိုင္းကမွဆက္ႏြယ္မႈမရွိဘူးလို႔ ျငင္းဆိုတဲ့အခါရွိသလို မွတ္ခ်က္ေပးဖို႔ ျငင္းဆန္တဲ့အခါလည္းရွိခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အစၥေရး ေမာဆာ့ဒ္(Mossad)ေထာက္လွမ္းေရးေအဂ်င္စီ ျပည္ပအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ သတင္းေပးသူ၊ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္သူေတြလႈပ္ရွားေနတဲ့ အေကာင္းဆံုးကြန္ယက္ေတြဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသေတြမွာ ထဲထဲ၀င္၀င္ရွိေနတယ္လို႔ ယံုၾကည္စရာရွိေနပါတယ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တုန္းက အီရန္လူမ်ဳိးတစ္ဦးဟာ ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္တစ္ဦးကို လုပ္ၾကံဖို႔ ေမာဆာ့ဒ္ရဲ႕ အဖြဲ႔သားအျဖစ္သိမ္းသြင္းခံရတယ္လို႔ ၀န္ခံခဲ့တယ္။ အဓမၼ၀န္ခံခိုင္းမႈေတြဟာလည္း အီရန္မွာေတာ့ ရိုးအီေနတဲ့လုပ္ရပ္ေတြပါ။ အီရန္သမၼတ မာမြတ္အာမက္ဒီနီဂ်က္က အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းအတြက္ျဖစ္တယ္၊ တိုင္းသူျပည္သားေတြရဲ႕ စြမ္းအင္လုပ္ငန္းေတြအတြက္လို႔ပဲ ေျပာေနပါတယ္။

၂၀၀၉ခုႏွစ္မွာ အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းရဲ႕ကြန္ပ်ဴတာစနစ္ေတြကို Stuxnet ကြန္ပ်ဴတာဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ၀င္ေရာက္ဖ်က္ဆီးမႈျဖစ္ခဲ့ပါေသးတယ္။ စက္ဒလက္ပိုင္းေတြမွာ ယာယီရပ္ဆိုင္းပ်က္စီးမႈေတြျဖစ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီတိုက္ခိုက္မႈဟာ ယူအက္စ္၊ အစၥေရးနဲ႔ ျဗိတိသွ်ဆိုက္ဘာကၽြမ္းက်င္သူေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာလုိ႔ ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ “ၿပိဳင္ဖက္၊ ရန္ဖက္ေတြလိုျဖစ္ေနၾကတဲ့ အစၥေရးေတြက ျပဳလုပ္ႏုိင္တယ္၊ အီရန္မူဂ်ာဟီဒင္အဖြဲ႔နဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ၾကံၾကတာျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္” လို႔ အမ်ဳိးသား အီရန္အေမရိကန္ေကာင္စီဥကၠဌ (“အံစာတံုးရဲ႕ တစ္ဖက္တည္းေသာအလွည့္: အိုဘားမားရဲ႕ အီရန္နဲ႔ သံခင္းတမန္ခင္း”စာအုပ္ကို ေရးသားခဲ့သူ) ထရီတာပါစီ ကေျပာပါတယ္။ “လုပ္ၾကံမႈေတြဟာ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းေတြရပ္တန္႔ေစဖို႔နဲ႔ အီရန္ကိုတားဆီးေႏွာင့္ယွက္ဖို႔ျဖစ္ၿပီး၊ ဒီလိုတိုက္ခိုက္မႈေတြကို အီရန္အစိုးရက မကာကြယ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာကိုလည္းျပသခ်င္တာပါပဲ။ တကယ္လို႔ အီရန္ကသာ အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္တစ္ခုခုနဲ႔ လက္တံု႔ျပန္လုိက္မယ္ဆိုရင္ အစၥေရးက ဒီအီရန္အစိုးရကို စစ္ေရးအရအေရးယူဆန္႔က်င္ဖို႔ အေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ခုျပစရာရသြားႏိုင္တာေပါ့” လို ပါစီက ေျပာခဲ့တယ္။ American Enterprise Institute က ပညာရွင္မိုက္ကယ္ရူဘင္က အစၥေရးပါ၀င္ပတ္သက္မႈက ျဖစ္ႏိုင္ေျခအရွိဆံုးဇာတ္ကြက္ပဲလို႔ ေျပာပါတယ္။

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၿငိမ္းခ်မ္းေရးသုေတသနအဖြဲ႔ Carnegie Endowment for International Peace က စီနီယာအဖြဲ႔၀င္ မာခ့္ဟစ္ဘ္စ္ကလည္း အီရန္အထဲက အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုခုနဲ႔ အစၥေရးပူးေပါင္းခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုျပန္တယ္။ ပါစီေျပာတာကေတာ့ လုပ္ၾကံမႈေတြက ယူအက္စ္လုပ္ခဲ့တာလို႔ မယံုၾကည္ပါဘူး။ ယူအက္စ္ေထာက္လွမ္းေရးေတြက စစ္ေရးအရေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းမေၾကညာပဲ ႏိုင္ငံတစ္ခုထဲ ၀င္ေရာက္လုပ္ရွားဖို႔ဆိုတာ သူတို႔ရဲ႕ မူ၀ါဒနဲ႔ မကိုက္ညီပါဘူးတဲ့။ တျခားတိုင္းျပည္အေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အီရန္ႏ်ဴကလီးယားကိစၥကို စိုးရိမ္စရာလို႔ျမင္ၾကေပမယ့္ ယူအက္စ္နဲ႔ အစၥေရးကေတာ့ အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းေတြကို ကန္႔ကြက္တာကို အျမဲပဲ ေျဗာင္က်က်ေျပာပါတယ္။ အစၥေရးကသာ အီရန္ျပည္သူ႔မူဂ်ာဟီဒင္Mujahedin-e-Khalq(MEK)အဖြဲ႕ နဲ႔လက္တြဲခဲ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒါအႏၲရာယ္ႀကီးတဲ့စြန္႔စားမႈႀကီးပါ။  MEK ကို ယူအက္စ္က အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔စာရင္းသြင္းထားပါတယ္။ အစၥေရးဟာ အၾကမ္းဖက္၀ါဒရဲ႕ယဇ္ေကာင္ျဖစ္ေနတယ္၊ အၾကမ္းဖက္၀ါဒကိုဆန္႔က်င္တာကိုျပဖို႔ တျခားျပည္နယ္ေတြကို အၾကမ္းဖက္ဖိႏွိပ္တာျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မူဂ်ာဟီဒင္နဲ႔ ပူးေပါင္းခဲ့တာသာ ေပၚထြက္လာခဲ့ရင္ အၾကမ္းဖက္၀ါဒကိုၿဖိဳခြင္းဖို႔ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုတစ္ခုနဲ႔ပူေပါင္းလိုက္တာပဲျဖစ္သြားမွာပါပဲ။ MEK ကို အၾကမ္းဖက္သမားစာရင္းကပယ္ဖ်က္ေပးဖို႔ သေဘာတူထားၾကတဲ့တစ္ခ်ဳိ႕အဖြဲ႔၀င္ေတြလည္း လႊတ္ေတာ္မွာရွိၾကပါတယ္။

ေလ့လာသူအမ်ားအျပားကေတာ့ ဘယ္သူကပဲ လုပ္ၾကံမႈေတြစီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေနပါေစ၊ အီရန္ေတြပါ၀င္ေနပါတယ္ လို႔ဆိုတယ္။ “အီရန္ေခါင္းေဆာင္ေတြမွာသာ သဲလြန္စတစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ တစ္ဦးဦးကိုစြပ္စြဲေနတာထက္ အဲဒီလုပ္ၾကံမႈေတြကိုအခုပဲ ရပ္တန္႔ဖို႔ႀကိဳးစားရမယ္” လို႔ ဂၽြန္ေဟာ့ပ္ကင္းစ္တကၠသိုလ္က အေရွ႕အလယ္ပိုင္းပညာရွင္ ဒန္နီရယ္ဆား၀ါးက ေျပာပါတယ္။ မယံုႏိုင္စရာအျဖစ္အပ်က္ေတြက ေရွ႕ဆက္ျဖစ္လာေနတုန္းပဲ၊ ဘယ္သူကပဲစပြန္ဆာေပးေပးပါ၊ အီရန္ေတြပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ေနတယ္၊ အီရန္မွာ ႏိုင္ငံျခားသားေတြအတြက္ အင္မတန္ က်ပ္တည္းတဲ့စစ္ေဆးမႈေတြရွိေနၾကတယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ အစၥေရးေအးဂ်င့္ေတြ အီရန္ႏိုင္ငံတြင္းမွာရွိေနတယ္လို႔ ယုံၾကည္ၾကသူမ်ားလည္းရွိၾကတယ္။ ဘယ္သူေတြက ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြလည္းဆိုတာေတြ၊ သူတို႔သြားမယ္ခရီးလမ္းေၾကာင္း ဘယ္လိုဆိုတာကိုလည္း အေသးစိတ္သိေနၾကတယ္။ အဲဒါက အီရန္အတြင္းမွာရွိတဲ့ ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္ေတြက ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ပါးနပ္မႈမ်ဳိးလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ဟာ လက္ရွိအီရန္အစိုးရယႏၱရားအတြက္ အင္မတန္အားျပင္းေစမယ့္လက္နက္ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဒီလုိအလုပ္မ်ဳိးကို အီရန္ျပင္ပက အေထာက္အပံ့ေတြမယူပဲနဲ႔ အစိုးရကိုဆန္႔က်င္တဲ့အီရန္အဖြဲ႔အစည္းေတြကလုပ္ႏိုင္တယ္လို႔လည္း ယူဆၾကပါတယ္။ အာရပ္ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ေတြမွာ နာမည္ၾကီးတဲ့ အစၥေရးေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ ေမာဆာ့ဒ္(Mossad)လိုပဲ အာရပ္ကမၻာမွာ အီရတ္က ရွီးဟိုက္(Shiites) ေတြကို စုေဆာင္းထားတဲ့ တစ္ျခားေထာက္လွမ္းေရးလုပ္ငန္းေတြလည္းရွိေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အစၥေရးသမၼတ ရႇီမြန္ပီရက္စ္က အီရန္ျပည္သူျပည္သားေတြကို ရည္ရြယ္ၿပီးေျပာပါတယ္။ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ရန္သူေတြအျဖစ္ေမြးဖြားလာၾကတာမဟုတ္ပါဘူး၊ ရန္သူေတြလို ရွင္သန္ၾကဖို႔ မလိုပါဘူး၊ သင္တို႔ရဲ႕အေမြအႏွစ္ကိုအရိပ္မည္းစြန္းထင္းေစမယ့္ စစ္ျမွဴေနတဲ့အလံေတြ ခြင့္မျပဳပါနဲ႔။ သင္တို႔ဟာ ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႔ စစ္ပြဲေတြမလိုခ်င္ပါဘူး၊ မိတ္ေဆြဖြဲ႔ဖို႔နဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ဆႏၵျပင္းျပပါတယ္”တဲ့။
အီရန္က လက္တုံ႔ျပန္မွာလား
အခုထက္ထိ အီရန္က အဲဒီတိုက္ခိုက္လုပ္ၾကံမႈေတြကို တုံ႔ျပန္တာမရွိေသးပါဘူး။ လက္တုံ႔ျပန္တာထက္ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္စြပ္စြဲအျပစ္တင္ေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ကို ဆက္ၿပီးလုပ္ေဆာင္သြားမယ္ဆိုတာကိုသာ အခိုင္အမာအဓိဌာန္ျပဳေနပါတယ္။ အခုေနာက္ဆံုးလုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မႈကေတာ့ အီရန္ရဲ႕ အားေကာင္းတဲ့ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ အက္ထ္လာ့ထ္(Etilaat) နဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးတပ္သားမ်ားရဲ႕ Quds Force တို႔ရဲ႕ ျပည္ပအဖြဲ႕ခြဲေတြအစြမ္းကို ဆြေပးသလိုျဖစ္ေနပါၿပီ။ အီရန္ကသာ ယူအက္စ္ကို ဆန္႔က်င္လက္တံု႔ျပန္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ အီရတ္နဲ႔အာဖဂန္နစၥတန္မွာ သူတုိ႔ရဲ႕ေထာက္လွမ္းေရးတပ္သားေတြ လံုလံုေလာက္ေလာက္ရွိေနတယ္။ အဲဒီမွာရွိေနတဲ့အေမရိကန္တပ္သားေတြကို လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ၿပီးလက္စားေခ်ႏိုင္ပါတယ္။ အစၥေရးရဲ႕ အီရန္ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြတိုက္ခိုက္လိုမႈကိုလည္း ပိုၿပီးအခက္ေတြ႔လာႏိုင္ပါတယ္။ အီရန္က အေစာင့္အၾကပ္ ပိုၿပီးဂရုစိုက္မယ္လို႔ေျပာလာတယ္။ အစၥေရးကလည္း အီရန္ရဲ႕ ဘယ္လိုတံု႔ျပန္မႈမ်ဳိးကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ၀မ္းသာအားရျဖစ္ေနပါတယ္။ ၂၀၀၂ကေန ၂၀၀၆ခုႏွစ္အထိ အီရန္မွာအမႈထမ္းခဲ့တဲ့ ၿဗိတိန္သံအမတ္၊ ယူေကရဲ႕ think tank အဖြဲ႔၀င္ ရစ္ခ်တ္ဒဲလ္တန္ကေျပာပါတယ္။ “အီရန္ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြကိုဆန္႔က်င္ေနတဲ့ အဲဒီမရွင္းလင္းေသးတဲ့တိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ အႏၱရာယ္ႀကီးတဲ့အဆင့္ ေရာက္ေနပါၿပီ။ ေနာက္တစ္ဆင့္က အီရန္က အလားတူလက္တံု႔ျပန္ေတာ့မလား ေျဖရေတာ့မယ္။ လုပ္ၾကံမႈေနာက္ကြယ္မွာ ႏိုင္ငံတစ္ခုကရွိေနရင္ အဲဒါကအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္၀ါဒပါပဲ။ လက္တုံ႔ျပန္မႈကို ဖိတ္ေခၚေနတာပဲ။ ပိုၿပီးရႈပ္ေထြးဖို႔ပဲရွိႏိုင္တယ္။ အဲဒါဆို လက္စားေခ်ျခင္း- tit for tat ကိုပဲ ဦးတည္ေတာ့မယ္” တဲ့။

ဘယ္လိုပဲ မွန္းဆအၾကံျပဳမႈေတြရွိေနပါေစ၊ ႏ်ဴကလီးယားပညာရွင္ေတြလုပ္ၾကံမႈဟာ အေျဖမထြက္ေသးတဲ့ ပုစၥာတစ္ပုဒ္ျဖစ္ေနဆဲပါပဲ။ လုပ္ၾကံမႈေတြရဲ႕ဇစ္ျမစ္ျဖစ္ေနတဲ့ အီရန္ရဲ႕ႏ်ဴကလီးယားအႏၱရာယ္ဟာဘယ္ေလာက္ႀကီးမားေနခဲ့သလဲ။ အေမးအေျဖတစ္ခုမွာ စူးစမ္းၾကည့္ရေအာင္ပါ။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအႏုျမဴစြမ္းအင္ေအဂ်င္စီ (International Atomic Energy Agency - IAEA) က အီရန္ရဲ႕ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ ေနာက္ဆံုးအစီရင္ခံစာကိုထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ အေထက္အထားအသစ္ေတြမွာ အီရန္ဟာ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ရရွိဖို႔ လွဴိ႕၀ွက္လုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အၾကံျပဳခ်က္ကိုရရွိပါတယ္တဲ့။ အီရန္ကေတာ့ လုပ္ၾကံဇာတ္လမ္းေတြလို႔ပဲ အခိုင္အမာေျပာေနပါတယ္။

IAEA အစီရင္ခံစာက ဘာေတြေျပာခဲ့လဲ။
အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအေထာက္အပံ့ပစၥည္းေတြကို IAEA က ေစာင့္ၾကည့္ေနပါတယ္။ IAEA က ပံုမွန္အစီရင္ခံစာေတြထုတ္ျပန္တယ္။ အီရန္ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္အစီရင္ခံစာေတြထုတ္ျပန္ခဲ့တာၾကာပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ခုေနာက္ဆံုးအစီရင္ခံစာက အရင္ထက္ပိုၿပီးအေသးစိတ္က်ယ္ျပန္႔ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္း၁၀ႏိုင္ငံကရရွိတဲ့ သက္ေသခံအခ်က္အလက္ေတြကိုေရးဆြဲၾကည့္တဲ့အခါ IAEA ေျပာတာက အီရန္မွာ ႏ်ဴကလီးယားေဖါက္ခြဲလက္နက္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ လႈပ္ရွားမႈေတြရွိေနတယ္။ အဲဒီလုပ္ငန္းစဥ္ကို အီရန္ကထိန္းခ်ဳပ္ေနလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဗံုးတစ္လံုးျပဳလုပ္ဖို႔ အီရန္အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ယူမလဲဆိုတာကိုေတာ့မေျပာထားပါဘူး။ အစီရင္ခံစာမွာ အီရန္က ေဖါက္ခြဲမႈကို စမ္းသပ္ခဲ့တာဟုတ္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္စမ္းသပ္ေဖါက္ခြဲမႈေတြနဲ႔ လက္နက္ထုတ္လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ ကိရိယာတစ္ခ်ဳိ႕ျပင္ဆင္ဖို႔ရွိၿပီး ဒံုးက်ည္ထိပ္ဖူးမွာတပ္ဆင္ဖို႔ ခက္ခဲေနတာရွိတယ္။ ပထမတစ္ႀကိမ္ထြက္ေပၚလာတဲ့ စြပ္စြဲမႈေတြမွာ အီရန္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အျပင္အဆင္ရွိတဲ့ကြန္ပ်ဴတာပံုစံငယ္ကို အသံုးျပဳခဲ့တယ္လို႔ဆိုတယ္။ ၂၀၀၃အထိ တည္ေဆာက္မႈလုပ္ငန္းကာလေတြျဖစ္ၿပီး။ ေနာက္ပိုင္းကာလေတြမွာ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ေတြမရခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခ်ဳိ႕ဆက္ၿပီးလုပ္ေနခဲ့တယ္။ ၾသဂုတ္လက လက္နက္စစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ခရီးစဥ္အတြင္းမွာ  တီဟီရန္က အင္မတန္ပြင့္လင္းျမင္သာ တဲ့ ဆက္ဆံေရးပံုစံမ်ဳိးျပသခဲ့ေပမယ့္ စစ္ေဆးသူေတြနဲ႔ အျပည့္အ၀လက္တြဲတာမရွိခဲ့ပါဘူး လုိ႔ IAEA က ညည္းညူခဲ့ပါတယ္။
ယူအန္လံုျခံဳေရးေကာင္စီက အီရန္ကို ႏ်ဴကလီးယားသန္႔စင္ေနမႈရပ္တန္႔ဖို႔ အမိန္႔ေပးခဲ့တယ္။ ဘာေၾကာင့္မ်ားလဲ။
ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္အတြက္လိုအပ္တဲ့အဆင့္ေလာက္ပဲ ယူေရနီယံသန္႔စင္အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ အဆင့္ျမင့္သြားခဲ့ရင္ ႏ်ဴကလီးယားေပါက္ကြဲေရးလက္နက္အတြက္အသံုးျပဳႏိုင္တယ္။ အီရန္ဟာ ယူေရနီယံျပည့္၀သန္႔စင္ေနတဲ့အစီအစဥ္ေတြကို ၁၈ႏွစ္စာ ဖံုးကြယ္ထားပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီကေျပာတာက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ရည္ရြယ္တဲ့ အီရန္ရဲ႕လုပ္ငန္းစဥ္သာအမွန္ျဖစ္ခဲ့ရင္ အခုအခ်ိန္မွာတည္ေထာင္ၿပီးျဖစ္ေနပါၿပီ။ ျပည့္၀သန္႔စင္ေနမႈနဲ႔ တစ္ျခားႏ်ဴကလီးယားလႈပ္ရွားမႈေတြ ရပ္တန္႔သင့္ပါၿပီတဲ့။ တစ္ျခားအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းေတြက ခြင့္ျပဳေပးထားခဲ့ရင္ေတာင္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာဥပေဒအရ လံုျခံေရးေကာင္စီဟာ ပယ္ဖ်က္တားဆီးႏိုင္တယ္။ ေကာင္စီက ယူအန္စာခ်ဳပ္ အပိုဒ္ ၄၁ အရ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈျပဳလုပ္ဖို႔ အမိန္႔ေပးႏိုင္ပါတယ္။ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက အီရန္ကို သေဘာတူလက္မွတ္ေရထိုးဖို႔၊ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းေတြကို စစ္ေဆးၾကည့္ရႈမႈေတြက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ခြင့္ျပဳဖို႔ တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ျငင္းဆန္ေနမႈဟာ တရားမွ်တတယ္လို႔ အီရန္ကဘယ္လိုသက္ေသျပႏိုင္မွာလဲ။
ႏ်ဴကလီးယားမျပန္႔ပြားေရးစာခ်ဳပ္ (Non - Proliferation Treaty - NPT) အရ၊ စာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ႏိုင္ငံဟာ ျပည္တြင္းႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္အတြက္ ယူေရနီယံကို သန္႔စင္အသံုးျပဳႏိုင္တဲ့အခြင့္အေရးရွိပါတယ္။ အဲဒီႏိုင္ငံဟာ IAEA ရဲ႕ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးမႈေအာက္မွာရွိေနရမယ္။ အတင္းက်ပ္ဆံုးစည္းကမ္းေတြကိုပါ လက္ခံခြင့္ျပဳရမွာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ စာခ်ဳပ္ပါႏိုင္ငံေတြက သေဘာတူၾကေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ၁၉၆၈ စာခ်ဳပ္စတင္လက္မွတ္ေရးထိုးၾကတဲ့အခ်ိန္တုန္းက ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ရွိတဲ့ႏိုင္ငံေတြကို ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အတြက္ ယူေရနီယံ အဆင့္ျမင့္သန္႔စင္ခြင့္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ အီရန္ကေျပာပါတယ္။ စာခ်ဳပ္ကခြင့္ျပဳတဲ့အတိုင္း ရိုးရိုးရွင္းရွင္းလုပ္ေဆာင္ေနတယ္၊ ယူေရနီယံသန္႔စင္တာဟာ စြမ္းအင္စက္ရုံအတြက္နဲ႔ တစ္ျခားၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းေတြအတြက္ပဲ ရည္ရြယ္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ သူေျပာခ်င္တာက ယူအန္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ မူတည္ေျပာင္းလဲမႈေတြရွိတယ္ဆိုတဲ့သေဘာပဲ။ သမၼတ မာမြတ္အာမက္ဒီနီဂ်က္ က အီရန္ႏိုင္ငံဟာ ဗိုလ္က်မႈ၊ က်ဴးေက်ာ္ေႏွာင့္ယွက္မႈနဲ႔ အီရန္ရဲ႕အခြင့္အေရးကို ေစာ္ကားေဖာက္ဖ်က္မႈေတြကို အညံ့ခံမွာမဟုတ္ဘူး လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ဖြံၿဖိဳးတိုးတက္မႈအေၾကာင္းေရာ အီရန္က ဘာေျပာလဲ။
ေျပာတာက ႏ်ဴကလီးယားဗံုးမလုပ္ဘူးတဲ့။ ယူအက္စ္ကထုတ္ျပလာတဲ့ IAEA အစီရင္ခံစာပါ မွတ္ခ်က္ေတြကိုၾကည့္ရသေလာက္ေတာ့  သမၼတအာမက္ဒီနီဂ်က္ကေၾကညာခ်က္ထုတ္ခဲ့တယ္။ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ အႏုျမဴဗံုးမလိုအပ္ပါဘူး၊ အီရန္ႏိုင္ငံက ဥာဏ္ႀကီးပါတယ္။  ခင္ဗ်ားမွာ ဒံုးက်ည္ထိပ္ဖူး ႏွစ္ေသာင္းေလာက္ရွိေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အႏုျမဴဗံုးႏွစ္လံုးေလာက္တည္ေဆာက္မေနပါဘူး”တဲ့။ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ေတြဟာ “လူသားတစ္ရပ္လံုးကိုေလာင္ကၽြမ္းေစမယ့္ မီးပါ” လို႔ သူက ၂၀၁၀ တုန္းက ယူအန္ကိုေျပာပါတယ္။

အီရန္က ႏ်ဴကလီးယားဗံုး ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္လုပ္ႏိုင္လဲ။
အဲဒါက ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ျပဳလုပ္ဖို႔ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့အခ်ိန္ကို မူတည္ပါတယ္။ အီရန္ကေတာ့ မလုပ္ဘူးလို႔ ေျပာေနဆဲပဲ။ ဒါေပမဲ့ ကၽြမ္းက်င္သူေတြယုံၾကည္တာက နည္းပညာပိုင္းအရ ဗံုးတစ္လံုးအတြက္ အဆင္ျမင့္ယူေရနီယံသန္႔စင္ထုတ္လုပ္မႈဟာ လအနည္းငယ္အတြင္းလံုေလာက္တယ္တဲ့။ ၂၀၁၀ ဧၿပီမွာ ယူအက္စ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတစ္ဦးက အီရန္ဟာ ႏွစ္ေတြအမ်ားႀကီးလက္နက္ထုတ္ဖို႔ လုပ္ေနခဲ့တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ၂၀၁၀ ဇြန္လမွာ စီအိုင္ေအအႀကီးအကဲ လီယြန္ပါနက္တာက ၂ႏွစ္ေလာက္အခ်ိန္ယူႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ အၿငိမ္းစားအစၥေရးေထာက္လွမ္းေရးမွဴး မီယာေဒဂန္ကေတာ့ ၂၀၁၅အထိအခ်ိန္ယူႏိုင္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈေတြဟာ အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းေတြကို အရွိန္ေႏွးေကြးေစတယ္လို႔ ဟီလာရီကလင္တန္က ၂၀၁၁ ဇန္န၀ါရီမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ အီရန္မွာ နည္းပညာပိုင္းအခက္အခဲေတြရွိခဲ့တယ္။ ကြန္ပ်ဴတာဗိုင္းရပ္စ္က စက္ရဲ႕ဒလက္ပိုင္းကို ထိခိုက္ေစခဲ့တယ္လို႔ သူမကေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဇူလိုင္ ၂၀၁၁မွာ စက္အသစ္ကို တပ္ဆင္လိုက္ၿပီး ပိုျမန္သြားတဲ့ ဒလက္ပိုင္းဟာ ယူေရနီယံသန္႔စင္မႈ ပိုၿပီးတိုးတက္ေစမယ္လို႔ အီရန္ကဆိုတယ္။ ေအာင္ျမင္ခဲ့ရင္ လိုအပ္တဲ့ပမာဏကို အခ်ိန္တိုအတြင္းထုတ္ႏိုင္ၿပီး ျပည္သူျပည္သားေတြေရာ စစ္တပ္လုပ္ငန္းအတြက္ပါရရွိႏိုင္ပါမယ္။ သီအိုရီအရေတာ့ အီရန္က သံုးလအတြင္း NPT ကေန ထြက္ႏိုင္တယ္၊ ၿပီးရင္ သူလုပ္ခ်င္တဲ့ပမာဏကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ထြက္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မသကၤာဖြယ္ရာပိုၿပီးျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ဖို႔ ကိုယ့္ဘာသာလမ္းစဖြင့္ေပးလိုက္သလိုျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။ NPT ႏိုင္ငံအျဖစ္ဆက္ရွိေနၿပီး ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အဆင့္ျမွင့္သန္႔စင္မယ္။ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းၿပီး ႏ်ဴကလီးယားဗံုးအတြက္ လွဴိ႕၀ွက္လုပ္ေဆာင္မယ္ဆိုရင္လည္း တူညီတဲ့အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္တာပါပဲ။

ယူအန္က အီရန္ကို ဘယ္လို စီးပြားေရပိတ္ဆို႔မႈေတြသတ္မွတ္ခဲ့လဲ။
လံုျခံဳေရးေကာင္စီဆံုးျဖတ္ခ်က္အတိုင္း ယူအန္က ပိတ္ဆို႔မႈ ၁၇၃၇၊ ၁၇၄၇၊ ၁၈၀၃နဲ႔ ၁၉၂၉ ျပ႒ာန္းခ်က္၄ခု သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီပိတ္ဆို႔မႈေတြက ႏ်ဴကလီးယားလႈပ္ရွားမႈေတြကိုေထာက္ပံ့ရန္ အီရန္အတြက္လိုအပ္တဲ့ ပစၥည္းကိရိယာ၊ နည္းပညာနဲ႔ ဘ႑ာေရးအေထာက္အပံ့ေတြရရွိဖို႔ ပိုၿပီးခက္ခဲေစပါတယ္။ ႏ်ဴကလီးယားလုပ္ငန္းနဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ နည္းပညာနဲ႔ကုန္ၾကမ္း၊ heavy-water(D2O)လုပ္ငန္း၊ ဒံုးက်ည္ပစ္ခတ္တဲ့နည္းပညာသင္ၾကားမႈနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္ေတြကေန အီရန္ဘဏ္ေတြနဲ႔ ေငြေၾကးဆက္သြယ္မႈ၊ အီရန္ဘဏ္အခ်င္းခ်င္းေငြေၾကးဆယ္သြယ္မႈ၊ လက္နက္ပစၥည္းေရာင္း၀ယ္မႈေတြ တားျမစ္ခဲ့တယ္။ (ရုရွားက ေလယာဥ္ပစ္ဒုံးက်ည္စနစ္ကိုေရာင္းခ်ဖို႔ ပယ္ဖ်က္ခဲ့ပါတယ္)ေလေၾကာင္း၊ ေရေၾကာင္းကုန္သြယ္ဖို႔ကိုေတာ့ စစ္ေဆးၿပီးခြင့္ျပဳပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အီရန္၀င္ေငြရဲ႕ အဓိကအရင္းအျမစ္ျဖစ္တဲ့ ဓာတ္ေငြ႔နဲ႔ ေလာင္စာဆီကုန္သြယ္မႈကိုေတာ့ သူတို႔မရပ္တန္႔ခဲ့ပါဘူး။

ယူအက္စ္နဲ႔ အီးယူရဲ႕ ထပ္တိုး ပိတ္ဆို႔မႈေတြကဘာေတြလဲ။
၁၉၇၉ အေမရိကန္ဓါးစားခံဖမ္းဆီးခဲ့တဲ့ကိစၥျဖစ္ခဲ့ၿပီး ကုန္သြယ္ေရးေတြမွာတားျမစ္မႈေတြလုပ္ခဲ့တယ္။ ၁၉၉၅ မွာပိုၿပီး တင္းက်ပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၀မွာေတာ့ အီရန္ဘ႑ာေရး၊ ေရေၾကာင္းနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးတပ္ဖြဲ႕ကိုပစ္မွတ္ထားတဲ့ပိတ္ဆို႔မႈေတြထပ္တိုးခဲ့တယ္။ ယူအက္စ္လႊတ္ေတာ္ကလည္း အီရန္စြမ္းအင္လုပ္ငန္းေတြနဲ႔အလုပ္လုပ္တဲ့ကုမၸဏီေတြကို ယူအက္စ္မွာရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံခြင့္ပိတ္ပင္တဲ့ဥပေဒျပဌာန္းထားပါတယ္။ ၂၀၁၀ဇူလိုင္မွာ အီးယူကလည္း အီရန္ေလာင္စာဆီနဲ႔ ဓာတ္ေငြ႔လုပ္ငန္းေတြမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈတားျမစ္ခ်က္ကို အတည္ျပဳလိုက္တယ္။

အီရန္ကို တိုက္ခုိက္ႏိုင္တဲ့အေျခအေနေတြကေရာ။
IAEA ရဲ႕ေနာက္ဆံုးအစီရင္ခံစာထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီးေတာ့ ယူအက္စ္အစိုးရပိုင္းက သတင္းဌာနေတြကိုေျပာပါတယ္။ အားလံုးကစားပြဲေပၚမွာပဲရွိေနပါေသးတယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ တားျမစ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြနဲ႔ ပိုၿပီးဖိအားေပးရမယ့္ေနရာလြတ္ေတြအမ်ားႀကီးပဲ လို႔ဆိုတယ္။ အေမရိကန္အစိုးရပိုင္းကေတာ့ အီရန္ကိုတိုက္ခိုက္လိုက္ရင္ အီရန္ႏိုင္ငံတြင္း မတည္မၿငိမ္ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ရလာဒ္မ်ဳိးအတြက္ စိုးရိမ္ပါတယ္။ အီရန္ရဲ႕ႏ်ဴကလီးယားကၽြမ္းက်င္မႈဟာ ဆက္ၿပီးတိုးတက္ေနဦးမယ္ဆိုရင္ေတာင္ အႏုျမဴဗံုးတည္ေဆာက္ဖို႔မႀကိဳးစားတာကို သူတို႔ေမွ်ာ္လင့္ၾကတယ္။ အစၥေရး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘန္ဂ်မင္ေနတန္ယာဟုက လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အီရန္ရဲ႕ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြကို အျမဲမျပတ္အေရးစိုက္ေနခဲ့ေတာ့ လက္ရွိတိုက္ခိုက္ႏိုင္ေျခရွိတာ အစၥေရးပဲက်န္ေနပါတယ္။ ၀ီကီလိခ္ရဲ႕ ထုတ္ေဖာ္မႈမွာ အီရန္ကို၀င္တိုက္ဖို႔ အာရပ္ပင္လယ္ေကြ႔ႏိုင္ငံေတြက ယူအက္စ္ကို တိုက္တြန္းေနတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
Bushehr Nuclear Power Plant model 2010
ဘာရွာက ႏ်ဴကလီးယားစက္ရုံကို ဘယ္လိုတပ္ဆင္ထားလဲ။
အဲဒီဓာတ္ေပါင္းဖိုက ၁၉၇၀ ရွား(ဘုရင္)အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္မွာ စတင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၇၅မွာဂ်ာမန္ကုမၸဏီကတည္ေဆာက္ခဲ့တယ္။ လက္ရွိရုရွားကတည္ေဆာက္ၿပီးစီးခဲ့ပါတယ္။ ရုရွားက ေလာင္စာၾကမ္းေထာက္ပံ့ေပးၿပီး အသံုးျပဳၿပီးေလာင္စာေတြကိုျပန္ယူပါလိမ့္မယ္။ ပလူတိုနီယံအေျချပဳႏ်ဴကလီးယားဗံုးတစ္လံုးျပဳလုပ္ရာမွာအသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ဘာရွာဟာ ယူေရနီယံသန္႔စင္မႈနဲ႔ နည္းပညာအရကြဲျပားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ယူအက္စ္က ေျပာပါတယ္။ ရုရွားက ေလာင္စာစီစဥ္ေပးေနေတာ့ အီရန္က သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္ေလာင္စာသန္႔စင္လုပ္ငန္းေတြမလုိအပ္ပါဘူးတဲ့။ အီရန္ကေတာ့ ဓာတ္ေပါင္းဖိုက ျပည္တြင္းႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္အစီအစဥ္အတြက္ျဖစ္တယ္။ ေရရွည္အေထာက္အပံ့ေပးဖို႔အတြက္ ယူေရနီယံသန္႔စင္ျခင္းလုပ္ငန္းဆက္လုပ္ဖို႔လုိအပ္ပါတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

တီဟီရန္သုုေတသနဓာတ္ေပါင္းဖိုအတြက္ ေလာင္စာကေရာ။
ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြတုန္းက အေမရိကန္ကတပ္ဆင္ေပးထားတဲ့ သုေတသနဓာတ္ေပါင္းဖို ရွိတယ္။ ေဆးသုေတသနအတြက္ မ်ဳိးကြဲျဒပ္စင္(isotope)ေတြ ထုတ္လုပ္တယ္။ အဲဒါက ေလာင္စာနည္းနည္းေလးပဲ လိုအပ္ပါတယ္။ ျပင္ပႏိုင္ငံေတြကပဲေထာက္ပံ့ပါတယ္။ ယူအက္စ္၊ ရုရွား နဲ႔ ျပင္သစ္တို႔က အီရန္ရဲ႕ ျပည့္၀အဆင့္နိမ့္(၃.၅ရာခိုင္ႏႈန္း) ယူေရနီယံေတြကို အီရန္အျပင္ေရာက္ေအာင္သယ္ေဆာင္ဖို႔နဲ႔  ျပည့္၀အဆင့္ျမင္(၂၀ရာခိုင္ႏႈန္း) ေလာင္စာေခ်ာင္းေတြ ျပန္ပို႔ေပးဖို႔ အဆိုျပဳခဲ့ပါတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ျပည့္၀အဆင့္နိမ့္ယူေရနီယမ္ကို အီရန္အျပင္ဘက္ေရာက္သြားေစၿပီး ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အတြက္အသံုးျပဳႏိုင္တာကို ကာကြယ္ဖို႔ပါ။ ၂၀၁၀ ေမ၁၇ မွာ တူရကီ၊ ဘရာဇီးနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြရွိခဲ့ၿပီး တီဟီရန္က ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ပါတယ္။ အီရန္က ျပည့္၀အဆင့္နိမ္ယူေရနီယံေတြကို တူရကီကို ေရာင္းခ်ဖို႔သေဘာတူလိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀ရာခိုင္ႏႈန္းျပည့္၀အဆင့္ထိေရာက္ေအာင္လည္း ဆက္ၿပီးေတာ့လုပ္သြားမယ္လို႔ေျပာလိုက္တယ္။ အေနာက္အစိုးရေတြက အဲဒီကုန္သြယ္မႈကို ျငင္းဆန္လိုက္ၿပီး ႏ်ဴကလီးယားသန္႔စင္ကိစၥႀကီးကို မေျဖရွင္းႏိုင္ပါဘူးလို႔ဆိုတယ္။
Satellite photo of what is believed to be a uranium-enrichment facility near Qom, Iran.
Photograph: Digital Globe/Reuters
အီရန္ရဲ႕ကြမ္(Qom)မွာရွိတဲ့ လွဴိ႕၀ွက္ႏ်ဴကလီးယားသန္႔စင္စက္ရုံအေၾကာင္းကဘယ္လိုလဲ။
ကြမ္အနီးက ေျမေအာက္မွာ အရင္ကတိတ္တဆိတ္တည္ေဆာက္ေနခဲ့တဲ့ သန္႔စင္စက္ရုံအေၾကာင္းကို ၂၀၀၉မွာ အီရန္က ထုတ္ေဖာ္ေျပာခဲ့တယ္။ IAEA က ဒီ့ထက္ပိုၿပီးေစာေစာစီးစီးေၾကညာသင့္တယ္လို႔ဆိုၿပီး ေဆာက္လုပ္ေရးကိုလည္း ရပ္တန္႔ဖို႔ေတာင္းဆိုလိုက္ပါတယ္။ အီရန္က စည္းကမ္းေဖာက္တာမရွိဘူးလို႔ေျပာပါတယ္။ IAEA နဲ႔ တစ္ျခားႏိုင္ငံေတြတာ၀န္ႀကီးေနတဲ့ အျငင္းပြားစရာကိစၥက စက္ရုံကို ေလေၾကာင္းကတိုက္ခုိက္ျခင္းမျပဳလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ေတာင္တစ္လံုးထဲမွာ ေဆာက္လုပ္ထားတာေၾကာင့္ပါ။ အဲဒီႏ်ဴကလီးယားစက္ရုံမွာ စက္ဒလက္ ၃၀၀၀အတြက္ အခန္းေတြရွိႏိုင္တာကို IAEA ကစစ္ေဆးေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ စက္တင္ဘာလက ထြက္ေပၚခဲ့တဲ့ IAEA လွဴိ႕၀ွက္အစီရင္ခံစာမွာ ကြမ္ၿမိဳ႕အနီးမွာ ေျမေအာက္လုိဏ္ေခါင္းတည္ေဆာက္ၿပီး ယူေရနီယံသန္႔စင္စက္ရုံအတြက္ျပင္ဆင္ေနေၾကာင္းပါခဲ့တယ္။

NPT အရ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ဆိုင္ရာစာခ်ဳပ္မွာ သူတို႔ရဲ႕လက္နက္ေတြဖ်က္ဆီးရမယ္ဆိုတာမပါဘူးလား။
စာပိုဒ္ ၆မွာ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ပိုင္ဆိုင္မႈၿပိဳင္ဆိုင္ေနတာကို ရပ္ဆိုင္းဖို႔၊ လက္နက္ေလွ်ာ့ေပါ့ဖို႔ ေစာေစာစီးစီးကာလေတြမွာပဲ ေဆြးေႏြးညိွႏိုင္းမႈေတြလုပ္ရမယ္ ဆိုတာ ေရးထားပါတယ္။ ဒံုးက်ည္ထိပ္ဖူးပိုင္ဆိုင္မႈေလွ်ာ့ခ်ၿပီး ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈဘက္ကို လုပ္ေဆာင္ေနၾကတယ္လို႔ဆိုေပမယ့္ တကယ္တမ္းေတာ့ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ေလွ်ာ့ေပါ့ေရးကို ဦးမတည္ၾကဘူးလို႔လည္း ေ၀ဖန္ေနၾကတယ္။ ေ၀ဖန္မႈေတြမွာ ယူအက္စ္နဲ႔ ယူေကက စာခ်ဳပ္ကိုေဖာက္ဖ်က္ၿပီး ႏ်ဴကလီးယားနည္းပညာလႊဲေျပာင္းေနၾကတာနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ျငင္းခံုေနၾကပါတယ္။ ယူအက္စ္နဲ႔ ယူေကက NPT စည္းကမ္းေတြနဲ႔အက်ဳံးမ၀င္ပါဘူးလို႔ ေျဖရွင္းၾကတယ္။

အစၥေရးမွာ ႏ်ဴကလီးယားဗံုးရွိလား။
အစၥေရးမွာ၊ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစၥေရးက NPT အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံမဟုတ္တဲ့အတြက္ အစီရင္ခံဖို႔ တာ၀န္မရွိပါဘူး။ အိႏၵိယ နဲ႔ ပါကစၥတန္ကလည္း NPT မွာ တစ္ခါမွ လက္မွတ္မထိုးခဲ့ၾကဘူး။ သူတို႔ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ေတြပိုင္ဆိုင္ပါတယ္။ ေျမာက္ကိုရီးယားက သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကေနထြက္ခဲ့တယ္။ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္သိုမွီးဖုိ႔လိုအပ္တယ္လို႔ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၉ စက္တင္ဘာ ၁၈ မွာ IAEA က အစၥေရးကို NPT ကို ပူးေပါင္းဖို႔၊ ႏ်ဴကလီးယားပစၥည္းေတြစံုစမ္းစစ္ေဆးခြင့္ျပဳဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့တယ္။ IAEA ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြမွာ NPT ကို သေဘာတူလိုက္ေလ်ာၿပီး ႏ်ဴကလီးယားပစၥည္းေတြအားလံုးကို IAEA ရဲ႕ေစာင့္ေရွာက္မႈေအာက္မွာ ထားရွိရမယ္လို႔ဆိုတယ္။ အစၥေရးက NPT ကို ပူးေပါင္းဖို႔ျငင္းဆန္ခဲ့တယ္။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကိုလည္း လက္မခံခဲ့ပါဘူး။ ဒံုးက်ည္ထိပ္ဖူး ၄၀၀ အထိရွိႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ မွန္းဆခ်က္ေတြကို အတည္မျပဳသလို၊ ျငင္းလည္းမျငင္းဆန္ခဲ့ျပန္ဘူး။

Source : Iran’s nuclear issue
              Who's killing Iranian nuclear scientists?
              Iran and the undeclared campaign by Frank Gardner

4 comments:

ခရစၥတလ္ said...

စိတ္ဝင္စားစရာေတြပဲ
အားရပါးရဖတ္သြားပါတယ္ :)

ေန၀သန္ said...

ေတာ္ေတာ္စိတ္၀င္စားပါတယ္.. ေသေသခ်ာခ်ာ ျပင္ဆင္ေရးသားတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္.. း)

ခင္မင္လ်က္
ေန၀သန္

ေခ်ာ(အစိမ္းေရာင္လြင္ျပင္) said...

ျဖိဳး
ဒီေလာက္အရွည္ၾကီးနဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားၾကီးကို ဘယ္ေလာက္မ်ား အခ်ိန္ေပးျပီး ေရးလိုက္ပါလိမ္႔..
တကယ္ကို ခ်ီးက်ဴးမိပါတယ္။
ကိုယ္မသိတာေတြ အမ်ားၾကီးကို သိေနလို႔၊ ေရးႏုိင္လုိ႔လည္း ေလးစားရပါတယ္။
ဒါေၾကာင္႔မ်ား ေပ်ာက္ေပ်ာက္ေနတာလား ဟင္..
သတိရေနတယ္..

ျမတ္မြန္ said...

အေတာ့္ကို ေၾကာက္စရာေကာင္းပါတယ္။
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ မမျဖိဳး